Boumans Blog

PvdA wil regeren over Griekenland aan de Noordzee

Ze zei het echt vandaag, Mariëtte Hamer. De fractievoorzitter van de PvdA wil "ruim de tijd nemen" om de begroting op orde te brengen. Is dat één, twee of misschien zelfs drie jaar? Welnee, "tien tot vijftien jaar" mag het van Hamer duren! Geen "snelle en kille bezuiniging".

We laten de staatsschuld nog gewoon een halve generatie uit de klauwen lopen. Pas als Hamer de 65 jaar is gepasseerd en van haar pensioen gaat genieten, mogen de harde bezuinigingen beginnen.

Dat betekent dat Nederland nog vijftien jaar de begrotingsregels van het Stabiliteitspact overtreedt. De eis dat de staatsschuld onder de 60 procent van het bbp ligt gaat zelfs voor nog veel langer in de ijskast. Hamer verklaart het Stabiliteitspact de facto failliet. Nederland hoeft zich er niet meer aan te houden (en andere landen dus ook niet). We mogen Griekenland aan de Noordzee worden. Het EU-Verdrag kan in de prullenbak en de euro ook.

Dat is geen 'ruk naar links'  van de PvdA, zoals Elsevier het noemt, maar een spurt naar het gekkenhuis.

Luister hier naar het NOS-interview met Hamer (Met pareltjes als: "Laten we nou de eerst komende jaren goed nog kijken eh...  dat we ook blijven investeren, dat is ontzettend nodig om onze economie op peil te houwen.")

Rogoff zegt het ook: China is een zeepbel

Voormalig hoofdeconoom van het IMF (en schaakgrootmeester) Kenneth Rogoff sluit zich aan bij de economen (zie ook hier, hier en hier) die vrezen dat de Chinese economie een zeepbel is.

Bloomberg citeert Rogoff:

“Their response to the latest financial crisis clearly raised the risk that they have a debt-fueled bubble in the economy,”

“If there’s a this-time-is-different story in the world right now, it’s China. People say China won’t have a financial crisis because there’s central planning, because there’s a high savings rate, because there’s a large pool of labor, blah blah. I say of course China will have a financial crisis one day.”

'This time is different' slaat op Rogoffs laatste boek met die titel, over 800 jaar financiele crises. Vlak voor het knappen van iedere zeepbel roept iedereen: 'Nee, deze keer is het anders, deze keer is de wereld echt veranderd en gaat het nooit meer mis.  Maar het blijkt toch telkens weer hetzelfde te eindigen, met een grote knal en enorme verliezen.

IJsland kan Nederland makkelijk betalen

Dat schrijft de econoom Anne Sibert:

Is IJsland te klein voor terugbetaling Icesave-schulden?
Naast Martin Wolf hebben ook verscheidene andere journalisten onlangs gezegd dat IJsland te klein is om de last van Icesave te kunnen dragen. Hoewel de schuld aanzienlijk is, lijken de claims dat deze wel 50% van het bnp bedraagt, onterecht. De verplichting tot terugbetaling ligt allereerst bij het IJslandse depositogarantiefonds. Als de Icesave-overeenkomst wordt afgerond, heeft dit fonds, samen met de fondsen in het Verenigd Koninkrijk en Nederland, een preferente claim op de opbrengsten uit het faillissement van Landsbanki; daarvan gaat ongeveer de helft naar het IJslandse fonds. De regering is aansprakelijk voor de rest van de claim, en de terugbetalingsregeling (inclusief aangegroeide rente vanaf begin 2009, tegen een tamelijk ongunstig tarief van 5,55%) gaat na zeven jaar in. Volgens recente schattingen zou bijna 90% van Landsbanki’s activa invorderbaar zijn. In dat geval zou de geschatte netto contante waarde van de schuldenlast van Icesave aan het eind van 2015 slechts ongeveer 14% van het IJslandse bnp bedragen. Dit komt neer op een netto contante waarde van 3.600 euro per hoofd van de bevolking en een gemiddelde schuldenlast van minder dan 1% van het bnp per jaar, vanaf 2016 tot de schuld volledig is afbetaald (in 2024). Als slechts 75% van de activa invorderbaar blijkt te zijn, dan zou de gemiddelde schuldenlast tussen 2016 en 2026 neerkomen op 1,2% van het bnp. Voor de IJslandse belastingbetaler, die al gebukt gaat onder een ongekende daling van zijn besteedbare inkomen, vormt deze schuldenlast nog maar een deel van de totale kosten van de crisis. Toch is deze schuld niet onoverkomelijk. Hoewel het standpunt van IJsland juridisch gezien misschien terecht is, en de opstelling van de regering van Gordon Brown inderdaad intimiderend en niet erg ruimhartig is, is IJsland dus niet te klein voor terugbetaling.

Thijs Peters van Z24 schreef het eerder ook al: http://www.z24.nl/analyse/artikel_112966.z24

"Het antwoord is ja, maar wat is de vraag?"

Donderdagavond hield ik een praatje bij de Utrechtse Ondernemers Sociëteit, en leidde vervolgens een ‘debat’ over het ondernemersklimaat. Een van de panelleden was Rudy Stroink, oprichter en mede-eigenaar van projectontwikkelaar TCN.

 

Een boeiende man. Hij ziet de ellende in het vastgoed nog wel een paar jaar aanhouden en verwacht dat het nooit meer wordt zoals voor de crisis.

 

Maar Stroink zit niet bij de pakken neer. Hij is bezig met nieuwe manieren om zijn klanten te bedienen. Met korte huurcontracten, bijvoorbeeld, in plaats van de standaard tien jaar.

En als een huurder in financiële problemen komt? “Dan ga ik kijken of we hem een jaar huuruitstel kunnen geven, in ruil voor hogere huur later.”  Stroink heeft een nieuw motto op de muur van zijn kantoor geschreven: ‘Het antwoord is ja, maar wat is precies de vraag?’ Daar kunnen de Nederlandse banken een voorbeeld aan nemen… 

 

De TCN-baas had ook nog een nieuwtje: er komt de laatste tijd weer massaal geld vrij bij private equity in Londen. Geld dat is opgehaald bij investeerders voor de crisis, en de afgelopen anderhalf jaar veilig is weggezet, gaat nu weer op zoek naar rendement. Private equity fondsen zijn de koopjesjagers van 2010. Vastgoed, pakketen hypotheken, de rotzooi die niemand wilde aanraken in 2009 kan weer op belangstelling rekenen.

 

Tegenlicht maakte vorig jaar een documentaire over hem: De Strijd van Stroink.

Gemeente Den Haag gaat de banken spekken

Hoe idioot gaat het nog worden? Alsof het Rijk nog niet genoeg miljarden  aan de Nederlandse banken hebben uitgedeeld, gaan nu ook de gemeentes de banken spekken met gemeenschapsgeld.

Den Haag bijt het spits af met een ‘Haags Vangnet’. Als inwoners hun hypotheek niet meer kunnen betalen neemt gemeente Den Haag die voortaan over. De gemeente betaalt de bank de executiewaarde van de woning, in ruil voor het kwijtschelden van eventuele restschuld!

De banken zijn dolenthousiast. Logisch. Bij een executieveiling krijgen ze normaal gesproken veel minder dan de papieren waarde. Den Haag betaalt tien, twintig, dertig procent meer dan de dagwaarde van de woning voor de bank. Dat is lekker vangen voor de banken. Ze hoeven er niet voor te onderhandelen met de gemeente.

Die banken zullen voortaan minder reden hebben om mee te werken aan betalingsregelingen en schuldsanering. Den Haag betaalt de executiewaarde uit, dus waarom zou je nog moeite doen voor de huiseigenaar?

Zo blijven de miljoenen en miljarden naar de banken stromen.  Eerst waren er de reddingsoperaties, toen de staatsgaranties. De ECB gaf een miljardensubsidie door de rente waartegen banken lenen kunstmatig laag te maken en bankbezittingen tegen mooie prijzen op te kopen. De impliciete bail-out garantie van overheden voor alle banken van enig formaat, is ook miljarden waard.

 

IJsland, Griekenland en 28 andere rampenlanden

Top dertig landen die (volgens analisten van Credit Suisse) waaraan het gevaarlijk geld uitlenen is (via Here is the City)

1. IJsland
2. Griekenland
3. Hongarije
4. Portugal
5. Spanje
6. Letland
7. Ierland
8. Oekraïne
9. Roemenië
10. Litouwen
11. Turkije
12. Bulgarije
13. Egypte
14. India
15. Italië
16. Verenigde Staten
17. Estland
18. Polen
19. Kazakhstan
20. Indonesië
21. Nieuw Zeeland
22. Argentinië
23. Filipijnen
24. Brazilië
25. Tsjechië
26. Colombia
27. Australië
28. Japan
29. Verenigd Koninkrijk
30. Zuid Afrika

De hele top tien is Europees! En acht daarvan zijn EU-lidstaten.

Opvallend: waar is België?

VIDEO: Kunnen we de Grieken failliet laten gaan?

Ik mocht afgelopen vrijdag aantreden bij de Kijker aan Z van RTL om kijkersvragen te beantwoorden over Griekenland. Samen met prof. Sylvester Eijffinger van de Universiteit Tilburg.  Er waren vragen als:

• Kunnen we de Grieken niet gewoon failliet laten gaan?
• Of ze uit de euro gooien?
• Wat gaat dit de Europese burger kosten?

De hele uitzending is hier te bekijken.

Afzonderlijke vragen en antwoorden hier.

IMF zou Griekenland hard aanpakken

De kogel is door de kerk. Europa gaat Griekenland zelf redden. Het IMF blijft buiten de deur.

 

Jammer, vinden de Nederlandse bestuurders. Zij pleitten er eerder juist wel voor om het Griekse probleem aan het IMF over te dragen. De Nederlanders kregen er de handen niet voor op elkaar.

 

Toch zou ook een Europese reddingsoperatie een voorbeeld moeten nemen aan het IMF. Het fonds heeft veel ervaring met het opleggen van harde eisen aan landen met betalingsproblemen. Hulp komt alleen als het land keiharde bezuinigingsmaatregelen neemt.

 

Een voorbeeld: Hongarije kreeg in november 2008 steun van het IMF. Het gaat om ‘stand-by arrangement’, waaraan een lange lijst met voorwaarden is verbonden. Het IMF betaalt de steun in verschillende tranches uit, als Hongarije zich niet aan de voorwaarden houdt, wordt uitbetaling gestaakt.

 

De Hongaarse regering moet lonen van ambtenaren bevriezen en de dertiende maand afschaffen voor ambtenaren en pre-pensioeners. Uitkeringen mogen niet meestijgen met de inflatie. En over de begrotingen van alle ministeries gaat een diksnijdende kaasschaaf.

 

Verder stelde het IMF als voorwaarde dat het Hongaarse parlement een zeer strenge begrotingswet aanneemt. Deze wet bepaalde dat het begrotingstekort binnen twee jaar moest zijn omgeslagen in een overschot.

 

Korea moest in 1997 om voor IMF-steun in aanmerking te komen, de handel liberaliseren en kapitaalrestricties wegnemen. Flexibilisering van de arbeidsmarkt was ook een harde eis van het IMF. Verder kwam er een verbod op staatsteun aan individuele bedrijven.

 

Turkije klopte in 1999 aan bij het IMF. In ruil voor steun eiste het fonds dat Turkije een groot deel van de staatsbedrijven nationaliseerde. Telecom, havens, staalbedrijven rederijen, verzekeraars, raffinaderijen, het moest allemaal worden verkocht.

 

De Turken moesten een pensioenhervorming doorvoeren. En landbouwsubsidies moesten fors omlaag.

 

 

Die laatste eis alleen al, is reden genoeg voor de EU om het IMF nu buiten de deur te houden. Afschaffen van Griekse landbouwsubsidies kan alleen als ook de geldstroom naar andere Europese boeren (inclusief de Franse) wordt gestopt.

 

Flexibilisering van de arbeidsmarkt zal Europa ook niet lekker zitten. Brussel is juist zo fijn bezig met het bedenken van nieuwe werktijdenwetten en andere nieuwe beschermingen van de Europese werknemer.

 

Veel van de andere IMF-eisen zal Europa wel willen overnemen. Zonder loonsverlaging voor ambtenaren is de Griekse bezuinigingsoperatie bij voorbaat mislukt. Alle ministeries zullen moeten bezuinigen. En een uitverkoop van Griekse staatsbedrijven was ook zonder begrotingscrisis nodig geweest.

 

Wat Europa zeker moet overnemen is de verplichting om een strenge begrotingswet aan te nemen, net als de Hongaren moesten. Die wet moet veel strenger zijn dan de regels van het Stabiliteitspact, waar de eurolanden zich toch al aan moeten houden.

Goldman Sachs hielp Grieken liegen

Opzienbarend verhaal in Der Spiegel. In 2002 zou Griekenland voor 10 miljard euro hebben geleend in dollars en yens. Op zich niet bijzonders.

De opbrengst lieten ze door Goldman Sach omzetten in euro's via cross-currency swaps. Ingewikkeld, maar ook niet ongewoon.

Maar Goldman Sachs knutselde speciaal voor de Grieken een bijzondere swap in elkaar, waarbij werd uitgegaan van een veel te gunstige eurokoers. Griekenland kreeg daardoor een miljard euro meer dan waar het land recht op had.

Dat extra krediet komt pas aan de oppervlakte als de het swapcontract afloopt en Griekenland moet terugbetalen. Dat is ergens tussen 2012 en 2017.

Het blijft een hele prestatie van de bankiers van Goldman Sachs: bij werkelijk ieder financieel schandaal, van World Online tot Amerikaanse gifkredieten ze hebben het allemaal uitgedacht. Om het nog wat onverteerbaarder te maken, ze profiteerden meestal ook van het knappen van de zeepbel die ze zelf opbliezen.

Ongetwijfeld zat Goldman Sachs ook nu al comfortabel in de Griekse Credit Default Swaps, voordat de onrust over het land de kop op stak. De winst die ze daarmee opstrijken zal volgend jaar weer tot enorme bonussen leiden. Je zou er bijna socialist van worden...

Hoe word je rijk van de Griekse problemen?

Volgens Spaanse ministers zitten er buitenlandse speculanten achter de verhalen over het nakende faillissement van de landen rond de Middellandse Zee. Een Brusselse blogger schrijft over een Amerikaanse zakenbank en twee grote hedgefondsen die winst proberen te maken op de Griekse begrotingsproblemen.

 

Maar hoe doe je dat eigenlijk als speculant, profiteren van de problemen van Griekenland, Spanje en Portugal? Dat kan op twee manieren:

 

Allereerst kun je ‘short gaan’ op de euro. Sluit termijncontracten af waarmee je tegen de huidige koers in de toekomst euro’s kunt ruilen tegen dollars. Als het blijft rommelen aan de Middellandse Zee, blijft de euro dalen en maak je winst.

 

Volgens de Financial Times is er op deze manier nu al 7,6 miljard dollar op een daling van de euro gezet. Dat zou de grootste shortpositie tegen een munt zijn ooit!

 

Een andere manier om te verdienen aan onrust in het zuiden, is door te beleggen in Credit Default Swaps (CDS). Dat zijn een soort kredietverzekeringen die uitkeren als een land zijn schuld niet terugbetaalt. Anders dan bij bijvoorbeeld een brandverzekering, hoef je het onderliggende risico niet zelf te bezitten om een CDS te kunnen kopen. Met andere woorden: in CDS-land kun je een brandverzekering afsluiten op het huis van de buurman. Zo veel en zo vaak je wilt.

 

Kijk, dat is nog eens leuk. Het huis van de buren brandt af, en jij krijgt een paar ton van de verzekering! Of, als je tien polissen afsloot, een paar miljoen! Zo werkt het ook bij Griekenland. Eerst koop je een stapel CDS-en, en vervolgens ga je overal op het internet en in de kranten interessante bezorgde verhalen schrijven over het aanstaande faillissement van Griekenland. Bestaande schuldeisers worden onrustig en zoeken naar verzekering. De prijs van de Griekse CDS schiet omhoog en je maakt een mooie winst.

 

Warren Buffett noemde CDS niet voor niets ‘weapons of financial mass destruction’.