Boumans Blog

FD: 'Credit default swaps zijn juist wel goed!'

Zat ik er toch helemaal naast met mijn commentaar van vanmorgen over een verbod op de 'naked cds'. Naaktlopers op de financiële markt moeten helemaal niet worden aangepakt. De naakte cds is geen probleem maar een godsgeschenk.

 

Zo denken althans de redacteuren van het Financieele Dagblad er over. In de krant van vandaag nemen zij het op verschillende plaatsen op voor de geplaagde kredietspeculanten. 

 

Ik zet de argumenten van de verdediging op een rij:

 

In het commentaar op p.7

1.  Het echte probleem is de Griekse begroting,

2. Verbod op naakte cds hindert de kapitaalmarkt en maakt financiering duurder.

In het artikel op p. 17

3. De cds-markt beïnvloed de obligatiemarkt nauwelijks,

 

4. JP Morgan en Deutsche Bank zeggen zelf dat ze helemaal niet speculeren met cds

 

5. De prijsstijging Griekse cds kwam door banken met Griekse obligaties die bescherming kochten.

 

6. Naakte cds is vaak nuttig omdat bijvoorbeeld een Britse bank met aandelen in een Griekse bank het risico van die belegging kan beperken door cds op Griekse staatsobligaties te kopen.

Okay, ik loop de argumenten even door:

1. Natuurlijk is het echte probleem de Griekse begroting. Beweert iemand dan anders? Maar speculanten kunnen problemen uit laten groeien tot een crisis.

 

2. en 3. Wat is het? Hebben credit default swaps nou wel of niet invloed op de kapitaalmarkt? Het FD kan niet allebei beweren.

 

4. Dat is een goeie: de speculanten zeggen dat ze niet speculeren. En de vos zegt dat hij helemaal geen trek heeft in kip.

 

5. Aha, als de kopers van cds wel Griekse obligaties bezaten, en dus het onderliggende risico liepen, was er helemaal geen sprake van naakt speculeren met cds! Dat is mooi. Dan maakt een verbod dus ook niets uit.

 

6. O, nee, er waren blijkbaar toch ook banken die een cds kochten zonder de obligatie te bezitten. Maar zij deden dat om risico’s op de aandelenmarkt af te dekken. Vreemde manier om dat risico afdekken, trouwens. Soms bewegen obligaties en aandelen juist in tegengestelde richting. Waarom koopt zo’n Britse bank met aandelen in een Griekse bank geen put opties op de aandelen zelf?  Zou er misschien toch sprake zijn van speculatie…? 

 

FD laat de oren vandaag te veel hangen naar de banken en speculanten. Na de kredietcrisis moeten we de financiele markten met veel meer wantrouwen tegemoet treden. Tot nu toe is er van strengere regels, betere inrichting van het toezicht en indammen van de uitwassen nog maar bijster weinig terecht gekomen. Dat komt onder meer omdat ieder idee direct door de sector onder het gras wordt gelobbyd. De pers moet daar veel kritischer over berichten.

 

Precies een jaar geleden maakte ik (samen met de voormalig chef economie van NRC Marc Houben en de prijswinnende graphicsmaker Frederik Ruys) een ‘inzichtkaart’ over de kredietcrisis. (Je kunt de online versie hier bekijken). Op de laatste pagina somde ik vijf thema’s op waar beleidsmakers zich op zouden moeten richten. Die vijf, waaronder regulering van kredietderivaten, staan nog steeds overeind, want er is in de afgelopen twaalf maanden feitelijk geen voortgang geboekt. Droevig, maar waar.

Eerste beschietingen handelsoorlog VS en EU begonnen

Het was een van de grote meevallers van deze crisis: het uitblijven van grootschalige protectionistische maatregelen. In de jaren dertig van de vorige eeuw werd de wereldeconomie vakkundig de nek omgedraaid met idiote handelswetten. De Amerikanen verhoogden toen de invoertarieven voor ruim twintigduizend buitenlandse producten tot historische hoogte, handelspartners sloegen terug met soortgelijke maatregelen en de wereldhandel viel terug tot ongeveer een derde van het niveau van voor de depressie.

 

Die les leek geleerd. Toen in 2008 de kredietcrisis uitbrak vreesden veel economen dat landen zouden proberen hun ellende te exporteren door de grenzen dicht te gooien. Maar dat viel reuze mee. Politici wisten binnenlandse lobbygroepen te weerstaan en leken te begrijpen dat vrijhandel juist de oplossing voor de economische problemen is, niet het probleem. (In september 2009 bekeek ik de protectiemaatregelen die genomen waren, het artikel staat hier).

 

Daarom is het buitengewoon jammer dat het nu toch mis dreigt te gaan. Er is ruzie over de aanbesteding het Amerikaanse ministerie van defensie voor de aanschaf van nieuwe tankvliegtuigen (waarmee straaljagers worden bijgetankt in de lucht).

 

De opdracht was eerder vergeven aan een samenwerkingsverband dan Northrop en het Europese EADS. Maar na protesten van Boeing en veel gelobby bij de Amerikaanse politiek wordt de aanbesteding overgedaan, met nieuwe regels.

 

Die nieuwe aanbesteding is dermate op het lijf geschreven van Boeing, dat EADS al bij voorbaat de handdoek in de ring gooit. Hun A330-tankvliegtuig zou geen schijn van kans meer hebben. De order ter waarde van 50 miljard dollar (36 mld euro) gaat aan hun neus voorbij.

 

EADS schrijft in het persbericht:

"As a team, our serious concerns were expressed to the Department of Defense and the U.S. Air Force that the acquisition methodology outlined in the request for proposal (RFP) would heavily weigh the competition in favor of the smaller, less capable Boeing tanker."

 

Franse, Duitse en Britse politici zijn woest. Waarschijnlijk terecht. Ze dreigen met tegenmaatregelen. Het kan het startschot zijn van een echte handelsoorlog. Rampzalig.

Werken er wel economen bij Economische Zaken?

Je gaat er bijna aan twijfelen. Want hoe is het anders te verklaren dat het ministerie kiest voor zo'n hopeloos inefficiënte manier om de miljoenen aan subsidies voor zonnepanelen te verdelen?

Afgelopen maandag was het weer zover: het loket voor de aanvraag van 'de SDE-subsidieregeling' ging open. Nederlanders met plannen om zonnepanelen te plaatsen konden hun subsidieaanvraag indienen. Er was 69 miljoen euro te verdelen.

Diezelfde dag ging het loket ook weer dicht. Er waren in één dag 17.000 aanvragen ingediend. Dat is veel meer dan waar geld voor is, dus er zal worden geloot.

De minister was er nog blij mee ook. "Het toont aan dat er nog steeds veel mensen zijn die bereid zijn te investeren in duurzame energie”, zei Maria van der Hoeven. ”Dat doet me deugd."

Is er dan niemand op het ministerie met ook maar een beetje belangstelling voor de vraag of de subsidies op de goede plek terechtkomen? Nu gaat het geld naar de snelste aanvrager, de subsidieopportunist met de handigste adviseur. En onder hen wordt ook nog eens geloot.

Wat is de kans dat op deze manier de panelen terechtkomen op de beste daken, waar de installatie het goedkoopst kan en de opbrengst het hoogst is? Nihil, lijkt me.

Op het ministerie van de marktwerking, begrijpen ze blijkbaar niet dat een zwaar overtekende subsidieregeling aangeeft dat de subsidie per paneel te hoog is. Verlaag de subsidie en de minst rendabele projecten vallen weg.

Of verhoog het totale budget van de regeling. Dat is ook een mogelijkheid. Alles is beter dan de huidige idiote race naar het subsidieloket.

Aanval op Griekenland begon tijdens etentje

Mooie scoop van Bloomberg: de aantekeningen van een etentje waarin bankiers 'The Plot Against the Euro' beraamden:

Zalm verstrikt in kafkaësk net van DNB en AFM

Een hilarisch detail uit het Rapport Scheltema over Gerrit Zalm (pag. 8):

"Een apart punt was nog de inzage van achterliggende stukken bij de aanbeveling. De heer Zalm richtte een verzoek tot inzage tot de AFM. De AFM antwoordde dat dit verzoek aan DNB moest worden gedaan. Toen de heer Zalm dat deed, werd door DNB geantwoord dat de AFM hierover moest beslissen. Zich vervolgens weer wendende tot de AFM werd hem opnieuw gezegd dat DNB over de verstrekking van stukken ging, maar dat — voor zover DNB het oordeel daarover aan AFM overliet — zij zich op het standpunt stelde in deze fase geen stukken te verstrekken. De inzage is niet verleend."

 

Gerrit zalm liet desgevraagd weten: "AAAAAAAAAAAHHHHHRRRRRGGGGG", en beet vervolgens met draaiende ogen zijn tanden vast in het eikenhouten tafelblad.

 

Hoe erg lijdt de zzp-er?

 Volgens het CBS gaan veel zzp-ers de schuldhulpverlening in. Vandaag schrijven de statistici:

In het derde kwartaal van 2009 zijn 8 procent meer wettelijke schuldsaneringen van start gegaan dan een jaar eerder en in het vierde kwartaal zelfs 19 procent. Deze toename komt vooral door een forse stijging van het aantal schuldsaneringen van personen met een eenmanszaak. Hier is al vanaf het tweede kwartaal van 2009 sprake van een stijging.

Maar vorige week maandag was er nog geen vuiltje aan de lucht:

Geen sprake van massaal minder werken

De gebruikelijke arbeidsduur van de zelfstandigen daalde het afgelopen jaar slechts licht. Hun gemiddelde werkweek bleef vrijwel constant en was in 2009 ongeveer 44 uur per week.

Hoe erg is het nu precies? We weten het niet. Volgens het CPB danken we de relatief lage werkloosheid aan het verborgen leed van de kleine zelfstandige. Na afloop van een CPB-persconferentie schreef ik eind vorig jaar:  

De zzp’er lijdt in stilte, want in de werkloosheidsstatistieken zie je hem (of haar) niet terug. En ook niet in de bijstand, want daarvoor zijn de ingangseisen vaak te streng. De zzp’er zit de recessie uit door op eigen vermogen in te teren en de buikriem aan te halen.

Het Planbureau heeft beloofd om de zaak uit te zoeken… We wachten af...

 

PvdA wil regeren over Griekenland aan de Noordzee

Ze zei het echt vandaag, Mariëtte Hamer. De fractievoorzitter van de PvdA wil "ruim de tijd nemen" om de begroting op orde te brengen. Is dat één, twee of misschien zelfs drie jaar? Welnee, "tien tot vijftien jaar" mag het van Hamer duren! Geen "snelle en kille bezuiniging".

We laten de staatsschuld nog gewoon een halve generatie uit de klauwen lopen. Pas als Hamer de 65 jaar is gepasseerd en van haar pensioen gaat genieten, mogen de harde bezuinigingen beginnen.

Dat betekent dat Nederland nog vijftien jaar de begrotingsregels van het Stabiliteitspact overtreedt. De eis dat de staatsschuld onder de 60 procent van het bbp ligt gaat zelfs voor nog veel langer in de ijskast. Hamer verklaart het Stabiliteitspact de facto failliet. Nederland hoeft zich er niet meer aan te houden (en andere landen dus ook niet). We mogen Griekenland aan de Noordzee worden. Het EU-Verdrag kan in de prullenbak en de euro ook.

Dat is geen 'ruk naar links'  van de PvdA, zoals Elsevier het noemt, maar een spurt naar het gekkenhuis.

Luister hier naar het NOS-interview met Hamer (Met pareltjes als: "Laten we nou de eerst komende jaren goed nog kijken eh...  dat we ook blijven investeren, dat is ontzettend nodig om onze economie op peil te houwen.")

Rogoff zegt het ook: China is een zeepbel

Voormalig hoofdeconoom van het IMF (en schaakgrootmeester) Kenneth Rogoff sluit zich aan bij de economen (zie ook hier, hier en hier) die vrezen dat de Chinese economie een zeepbel is.

Bloomberg citeert Rogoff:

“Their response to the latest financial crisis clearly raised the risk that they have a debt-fueled bubble in the economy,”

“If there’s a this-time-is-different story in the world right now, it’s China. People say China won’t have a financial crisis because there’s central planning, because there’s a high savings rate, because there’s a large pool of labor, blah blah. I say of course China will have a financial crisis one day.”

'This time is different' slaat op Rogoffs laatste boek met die titel, over 800 jaar financiele crises. Vlak voor het knappen van iedere zeepbel roept iedereen: 'Nee, deze keer is het anders, deze keer is de wereld echt veranderd en gaat het nooit meer mis.  Maar het blijkt toch telkens weer hetzelfde te eindigen, met een grote knal en enorme verliezen.

IJsland kan Nederland makkelijk betalen

Dat schrijft de econoom Anne Sibert:

Is IJsland te klein voor terugbetaling Icesave-schulden?
Naast Martin Wolf hebben ook verscheidene andere journalisten onlangs gezegd dat IJsland te klein is om de last van Icesave te kunnen dragen. Hoewel de schuld aanzienlijk is, lijken de claims dat deze wel 50% van het bnp bedraagt, onterecht. De verplichting tot terugbetaling ligt allereerst bij het IJslandse depositogarantiefonds. Als de Icesave-overeenkomst wordt afgerond, heeft dit fonds, samen met de fondsen in het Verenigd Koninkrijk en Nederland, een preferente claim op de opbrengsten uit het faillissement van Landsbanki; daarvan gaat ongeveer de helft naar het IJslandse fonds. De regering is aansprakelijk voor de rest van de claim, en de terugbetalingsregeling (inclusief aangegroeide rente vanaf begin 2009, tegen een tamelijk ongunstig tarief van 5,55%) gaat na zeven jaar in. Volgens recente schattingen zou bijna 90% van Landsbanki’s activa invorderbaar zijn. In dat geval zou de geschatte netto contante waarde van de schuldenlast van Icesave aan het eind van 2015 slechts ongeveer 14% van het IJslandse bnp bedragen. Dit komt neer op een netto contante waarde van 3.600 euro per hoofd van de bevolking en een gemiddelde schuldenlast van minder dan 1% van het bnp per jaar, vanaf 2016 tot de schuld volledig is afbetaald (in 2024). Als slechts 75% van de activa invorderbaar blijkt te zijn, dan zou de gemiddelde schuldenlast tussen 2016 en 2026 neerkomen op 1,2% van het bnp. Voor de IJslandse belastingbetaler, die al gebukt gaat onder een ongekende daling van zijn besteedbare inkomen, vormt deze schuldenlast nog maar een deel van de totale kosten van de crisis. Toch is deze schuld niet onoverkomelijk. Hoewel het standpunt van IJsland juridisch gezien misschien terecht is, en de opstelling van de regering van Gordon Brown inderdaad intimiderend en niet erg ruimhartig is, is IJsland dus niet te klein voor terugbetaling.

Thijs Peters van Z24 schreef het eerder ook al: http://www.z24.nl/analyse/artikel_112966.z24

"Het antwoord is ja, maar wat is de vraag?"

Donderdagavond hield ik een praatje bij de Utrechtse Ondernemers Sociëteit, en leidde vervolgens een ‘debat’ over het ondernemersklimaat. Een van de panelleden was Rudy Stroink, oprichter en mede-eigenaar van projectontwikkelaar TCN.

 

Een boeiende man. Hij ziet de ellende in het vastgoed nog wel een paar jaar aanhouden en verwacht dat het nooit meer wordt zoals voor de crisis.

 

Maar Stroink zit niet bij de pakken neer. Hij is bezig met nieuwe manieren om zijn klanten te bedienen. Met korte huurcontracten, bijvoorbeeld, in plaats van de standaard tien jaar.

En als een huurder in financiële problemen komt? “Dan ga ik kijken of we hem een jaar huuruitstel kunnen geven, in ruil voor hogere huur later.”  Stroink heeft een nieuw motto op de muur van zijn kantoor geschreven: ‘Het antwoord is ja, maar wat is precies de vraag?’ Daar kunnen de Nederlandse banken een voorbeeld aan nemen… 

 

De TCN-baas had ook nog een nieuwtje: er komt de laatste tijd weer massaal geld vrij bij private equity in Londen. Geld dat is opgehaald bij investeerders voor de crisis, en de afgelopen anderhalf jaar veilig is weggezet, gaat nu weer op zoek naar rendement. Private equity fondsen zijn de koopjesjagers van 2010. Vastgoed, pakketen hypotheken, de rotzooi die niemand wilde aanraken in 2009 kan weer op belangstelling rekenen.

 

Tegenlicht maakte vorig jaar een documentaire over hem: De Strijd van Stroink.