Boumans Blog

Onderzoeker veegt vloer aan met technische analyse

Vorige week schreef ik een column over technische analyse (TA) in het Financieele Dagblad: "Lach om de grap die technische analyse heet".

Vandaag vullen de boze brieven van de beroepsgroep bijna een hele pagina. Ik ben benieuwd of zich ook nog medestanders melden. In mijn postvak wel; ik kreeg veel bijval van o.a. economen en vermogensbeheerders.

Een van hen wees me op een nieuw filmpje op Beursupdate.tv. Het is een interview met de Dirk Gerritsen, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht en auteur van beleggingsboeken.

Hij zegt:

" Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt keer op keer dat met deze methodes geen geld te verdienen is. (...)  Het is voornamelijk rationeel voor de bank om deze TA-adviezen te geven, want beleggers gaan er op handelen en hun commissie-inkomsten stijgen er door. Maar het is volstrekt irrationeel voor beleggers om naar te luisteren, want je hebt er niets aan."

Da's duidelijke taal.

 

Apen met een overijverige persvoorlichter

Ik geloof niet in technische analyse (TA). Ik heb niks met de Hindenberg-Omen of met de simpeler schijnwaarheden van de technisch analist. Opwaarts doorbroken trendlijnen, weerstanden, dubbele bodems, head and shoulders, fibonaccireeksen, kieper de hele goocheldoos in de vuilnisbak.

Toch is TA bijzonder populair, zowel bij professionals als bij amateurs. De mens heeft nu eenmaal een onstilbare behoefte aan het herkennen van patronen, ook als die er niet zijn. Patroonherkenning is een nuttig kunstje op de Afrikaanse steppe, waar die enkele gnoe een hele kudde kan aankondigen. En het is handig voor de primitieve boer die in het chaotische weer een seizoenspatroon moet herkennen.

Maar in de moderne wereld schieten we vaak door. Dan verschijnt de maagd Maria op een kaastosti, klinkt de duivel in achteruit gespeelde rockmuziek, en zien we in een neerwaartse uitbraak uit een trendkanaal een dwingend verkoopsignaal. 

De Amerikaanse 'neuro-econoom' Colin Camerer noemt dit de 'powerful drive towards sense-making'. 'Ons apenbrein heeft een overijverige persvoorlichter', stelt hij, 'die zeer handig verklaringen bedenkt en die een voorkeur heeft voor de meest doorwrochte uitleg.'

Laat proefpersonen een onaffe tekening zien, en de hersens vullen automatisch de ontbrekende lijnen in. Laat ze muziek horen en een willekeurig knipperend licht zien, en ze rapporteren dat het licht het ritme van de muziek volgt. Onze neiging tot patroonherkenning neemt ons bij de neus.

Lees de hele column hier

Domste opmerking van de week komt van de VVD

Hij zegt het echt in het AD van vandaag. VVD-Kamerlid Anne Mulder wil het land blijkbaar voorbereiden op afbouw van de belastingvriendelijke behandeling van zuinige auto's, maar schiet daarbij gruwelijk uit de bocht.

Van AD.nl:

"Mulder is sowieso tegen belastingen die goed gedrag, zoals rijden in een schonere auto, moeten belonen. 'Levensgevaarlijk' noemt ze (sic) dat in de krant. "Belastingen zijn er niet om gedrag te veranderen maar om geld binnen te halen. Het risico is heel groot dat je met een gat in je begroting zit als mensen inderdaad hun gedrag veranderen."

Daarmee gooit Mulder achteloos meer dan een eeuw economische onderzoek naar externe effecten op de vuilnishoop. Belastingen zijn juist uitstekend om gedrag te veranderen. Dat werkt meestal veel efficiënter en effectiever dan wetgeving. Marktfalen (zoals milieuvervuiling, waarbij de vervuiler de sociale kosten van zijn gedrag negeert) moet de overheid bij voorkeur aanpakken met het belastinginstrument. Misgelopen inkomsten dek je desgewenst met een generieke belastingverhoging.

Juist een liberaal zou dat moeten weten en snappen. Mulder is nota bene een van de weinige economen in de Kamer. Zat hij te slapen tijdens toen ze op de Erasmus Universiteit college gaven over externe effecten?

De VVD plaatst zich met dit soort opmerkingen in de hoek van de kortzichtige conservatieven. Zeg maar: dom rechts. Waar zijn de verlichte liberalen gebleven?

 

UPDATE: Weblog eco.nomie.nl is ook met stomheid geslagen door de domheid van deze VVD-er: http://eco.nomie.nl/2010/08/de-vvd-en-de-anti-pigou-club/

 

De leugens van Marcel van Dam

Marcel van Dam blijft maar doorgaan met het verspreiden van misinformatie over de volgens hem ontbrekende noodzaak om te bezuinigen. In zijn column in de Volkskrant maakt de hij het vanochtend wel erg bont. Onder het mom van “dit zijn de feiten”, presenteert hij een stuk vol halve waarheden en hele leugens.

 

Volgens Van Dam is 18 miljard bezuinigen, zoals VVD en CDA willen, helemaal niet nodig. Eigenlijk hoeven we geen euro te bezuinigen, want volgens het CPB komt het begrotingstekort zonder aanvullende maatregelen uit op 3 procent van het bbp in 2013.

 

Hij is in zijn stuk nog zo gul om voor de zekerheid te mikken op 2 procent tekort, en staat daarom een bezuiniging van 6 miljard maximaal toch toe. Maar meer is echt niet nodig. Het zou de economie en samenleving “ernstige schade” toebrengen.

 

Van Dam weet het zeker: “Als we ook na 2015 het beleid ongewijzigd voortzetten, gaan we naar begrotingsevenwicht”. Deze ‘feiten’, stelt Van Dam brutaal, worden ‘niet weersproken’.

 

Werkelijk niet? De rapporten van het CPB waar de Volkskrant-columnist zelf graag selectief in winkelt uit, staan vol weerleggingen. Zo schrijft het Planbureau in nota bene hetzelfde stuk waar Van Dam zijn beweringen op zegt te stoelen, het volgende:

“Bij ongewijzigd beleid zal het EMU-saldo in de komende decennia verslechteren. De uitgaven aan zorg en aow zullen stijgen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking. Aan de inkomstenkant zal de overheid meer belasting gaan heffen op het inkomen en consumptie van gepensioneerden, maar zullen de inkomsten uit aardgas afnemen door de geleidelijke uitputting van de voorraad. Door de verslechtering van het EMU-saldo zal de schuld oplopen en nemen de rentelasten toe, waardoor op termijn een onhoudbare situatie voor de overheidsfinanciën ontstaat.”

Elders staat onomwonden:

“De structurele positie van de overheidsfinanciën is onhoudbaar zonder aanpassingen in het beleid”

Om te voorkomen dat de staatsschuld explodeert, adviseert het CPB om de komende jaren 29 miljard te bezuinigen. Dat zijn de feiten.

 

Ronduit misleidend is Van Dam als hij stelt dat het CPB zelf beweert dat we bij ongewijzigd beleid op lange termijn naar begrotingsevenwicht gaan. Hij verwijst hiervoor naar pagina 16 van het CPB-rapport ‘Vergrijzing Verdeeld’.

 

Maar daarin legt het Planbureau slechts uit dat een starre definitie van ‘ongewijzigd beleid’, tot onzinnige en onrealistische uitkomsten leidt:

“Volgens de wet groeien de grenzen van de belastingschijven in box 1 niet mee met de lonen maar met de prijzen. Strikte toepassing van deze wetsregel zou inhouden dat alle burgers, ook met de laagste inkomens, in de (verre) toekomst in de hoogste belastingschijf van 52% eindigen. Dit zou weliswaar in één klap alle  houdbaarheidsproblemen oplossen, maar het biedt geen realistisch beeld van de toekomst.”

Wat Van Dam dus met droge ogen volhoudt, is dat we nu niet hoeven te bezuinigen als we iedereen over een jaar of twintig maar 52 procent belasting laten betalen! Ja, ook de volgende generatie verpleegsters en schoonmakers mogen van de oude socialist voor meer dan de helft van hun bruto inkomen worden aangeslagen. Dat is beter dan de huidige generatie voor de eigen schulden laten opdraaien. En die ongekende lastenverzwaring, die vlaktax van 52%, noemt hij dan ‘ongewijzigd beleid’.

 

Eerder schreef hij ook al over de in zijn ogen rechtvaardige  belastingverhoging voor de volgende generatie: http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/links_helpt_de_rijken_rijker_te_maken/

 

Mijn reactie op dat stuk staat hier: http://blogs.z24.nl/boumans_blog/2010/06/marcel-van-dam-tovert-29-miljard-weg.html

Angst voor deflatie is beroerde raadgever

Als historici ooit de economische geschiedenis van het begin van deze eeuw schrijven, komt er vast een hoofdstuk over de angst voor deflatie. Ze zullen zich dan verbazen over de hysterie, want terwijl iedereen vreesde opgezogen te worden door het 'deflatoire zwarte gat', stegen de prijzen rustig door. De eurozone kende precies vijf maanden waarin het prijspeil daalde: tussen juni en oktober vorig jaar. Tijdens de 146 andere maanden was de inflatie positief. In 1998 noch in 2003 was er sprake van deflatie.

In de Verenigde Staten ging het niet veel anders. Alleen in 2009 daalde het prijspeil licht, maar in de andere jaren stegen de prijzen consequent. In 1998 bedroeg de inflatie 1,6%, in 2003 was dat zelfs 2,3%. Ondertussen inspireerde de angst voor dalende prijzen de monetaire autoriteiten tot een spectaculair ruim geldbeleid.

Vooral de Fed laat zich sinds 1998 gijzelen door deflatiefatalisten en reageert op iedere afname van de inflatie met ongekende renteverlagingen. In 1998 ging, ondanks een gezonde economische groei van 4,4%, de rente drie keer omlaag. Begin deze eeuw verlaagde Greenspan de beleidsrente naar een historisch lage 1%. Zijn opvolger Ben Bernanke ging nog verder en bracht de rente omlaag naar praktisch nul.

De enorme prijs van dit zogenaamd geslaagde monetaire beleid is evident. Door de kunstmatig lage rente en het ruime geldbeleid ontstond de ene na de andere zeepbel. Dotcom-aandelen, commercieel vastgoed, hypotheken, derivaten, olie en andere grondstoffen, voedsel, goud en zilver, je kunt geen markt bedenken of het gratis geldbeleid heeft er tot irrationele prijspieken geleid. Het knappen van die zeepbellen ging telkens gepaard met veel onrust en financiële verliezen. En ironisch genoeg leidde iedere knappende zeepbel tot opflakkerende angst voor deflatie.

Lees de hele column hier

Kan Nederland overleven zonder import?

Leuk gedachte-experiment van de redactie van Met het oog op morgen: kan Nederland overleven zonder buitenlandse handel? De grondstofprijzen stijgen, Russisch graanexport is stilgelegd! Kunnen we als het moet zelfvoorzienend zijn?

 

Ik mocht op zoek naar het antwoord. (Hier is de uitzending van Het Oog terug te luisteren, ik kom na 32 minuten). 

 

Het echte antwoord vergt een uitgebreide bestudering van de grondstoffen in Nederland, van de vaardigheden en kennis in ons land, van de aard en omvang van de kapitaalgoederenvoorraad. Het liefst zou je een echte productiefunctie van de Nederlandse economie presenteren.

 

Maar daar had ik natuurlijk geen tijd voor (of zin in). Daarom het simpele antwoord: ik vergeleek de waarde van import en export van ruim 250 productgroepen (ingedeeld volgens de Standard International Trade Classification (SITC)). Voor producten met een exportoverschot zijn we in principe zelfvoorzienend.

 

Waar zullen we niet van tekort komen?

 

Productgroep    handelsoverschot (mln euro’s)

Levende dieren, m.u.v. vis en schaaldieren    33.695

Groenten en wortels       3.368

Ongelooide huiden en vellen    2.378

Vlees en eetbare slachtafvallen      2.008

Fruit; vers of gedroogd    1.137

Margarine en spijsvetten 1.007

Vlees van runderen    1.000

Delen en onderdelen voor automobielen   991

Geprefabriceerde bouwwerken  923

 

Eten gaat dus nog wel lukken. Vlees, groente, fruit en margarine produceren we meer dan we op kunnen.

 

Kleden wordt al moeilijker. We kunnen ons hullen in leer en huiden. Al moeten we dan wel eerst weer even leren looien. Voor textiel zijn we aangewezen op het buitenland.

 

Hier wat producten waarvan we tekort komen:

 

Productgroep    handelstekort (mln euro’s)

Geraffineerde producten van aardolie   -18.471

Automobielen     -4.192

Reisartikelen, handtassen en dergelijke.   -1.389

Halfgeleiders.        -854

Motorrijwielen, fietsen      -654

Herenkleding van brei- of haakwerk.      -602

Schepen en boten    -485

Geneesmiddelen       -423

Luchtvaartuigen.        -391

Dames- en meisjeskleding van textiel   -320

Glas    -202

 

Ook vervoer wordt lastig. We produceren veel minder auto’s dan we nodig hebben. En ook brandstof komen we te kort. Computers kunnen we niet meer vervangen, omdat we te weinig halfgeleiders produceren. En wie ziek wordt heeft een probleem: veel medicijnen worden geïmporteerd.

 

Dat gaat ook gevolg hebben voor de landbouwproductie. Als de melkrobot kapot is moet de boer weer zelf gaan melken. En na een hagelbui zal de tuinbouw merken dat de kassen niet gerepareerd kunnen worden, omdat we veel meer glas importeren dan exporteren.

 

Uiteindelijk zijn ook onze exportsectoren afhankelijk van import. Als de grenzen dicht gaan valt Nederland snel terug in diepe armoede. Daar hoef je geen productiefunctie voor te kennen.

Peter Wakkie strijdt voor het Rijnlandse model

Jurist en oud-Ahold-bestuurder Peter Wakkie, aangetrokken door de Raad van Commissarissen (RvC) van Organon, durft de strijd aan met het Amerikaanse moederbedrijf Merck. Volgens Wakkie moet Merck 'de plannen intrekken óf met een ander plan komen dat eerst voor advies langs de ondernemingsraad en de RvC moet'.

 

Wakkie vecht voor meer dan de banen van de toponderzoekers van Organon. Hij strijdt ook voor het Rijnlandse model. Aandeelhouders zijn niet de baas over een bedrijf, vindt de jurist. Alle ‘stakeholders’ mogen meebeslissen. Amerikanen en Britten snappen dat niet, maar het is toch zoals de zaken op het vaste land van Europa liggen.

 

Zo dacht Wakkie er in elk geval drie jaar geleden over, toen hij me in een mailtje terecht wees. Ik had een column geschreven in (het inmiddels opzettelijk opgeblazen) FEM Business over de strijd rond ABN Amro. Ik schreef: “Van wie is ABN Amro eigenlijk, van de aandeelhouders of van de stakeholders? Een onzinnige vraag. Eigendom is van de eigenaar.”

 

Hier de hele tekst:

Economie kan soms verrassend simpel zijn. In 2003 gaf de Amerikaanse topeconoom en voormalig minister van Financiën, Larry Summers, een lezing waarin hij de gehele economische kennis over economische groei, samenvatte in drie simpele punten. Hoge groei ontstaat als een land via handel en investeringen goed geïntegreerd is in de wereldeconomie, stelt Summers. Bovendien is het essentieel dat de overheid niet te veel leent en de centrale bank niet teveel geld drukt. Ten slotte moet er een juridisch systeem zijn dat contracten afdwingbaar maakt en zorgt inwoners hun eigendomsrechten kunnen laten gelden. “Noem mij een land”, vroeg de Summers de zaal, “dat aan deze drie voorwaarden voldoet, maar waarvan de economie niet substantieel groeit.” Hij wacht nog altijd op antwoord.

Uit het rijtje van Summers is nummer drie – het eigendomsrecht – misschien wel de belangrijkste. Alleen als werknemers, ondernemers en investeerders zekerheid hebben dat zij zelf profiteren van de vruchten van hun arbeid en kapitaal, zullen zij zich optimaal inspannen. De grenzen kunnen nog zo open zijn en het macro-economische beleid kan nog zo netjes zijn, zonder duidelijk en afdwingbaar eigendomsrecht komt langdurige economische groei niet van de grond. Zelfs de Chinese overheid is daar achter gekomen achter. Tijdens het laatste Volkscongres van het (voormalig) communistische land werd een serieuze poging gedaan om het recht op persoonlijk eigendom beter vast te leggen. Alleen dan kan de hoge economische groei voortduren, begrijpen de Chinese leiders.

Dat begrip is er niet bij iedereen. Het lijkt zo simpel: eigendom is van de eigenaar, maar het is een principe dat in een moderne samenleving veel onderhoud vergt. Let even niet op en politici, ambtenaren, lobbygroepen en goedwillende belangenbehartigers kruipen bij elkaar om te bekonkelen dat eigendomsrecht niet hetzelfde is als beschikkingsrecht. De eigenaar heeft dan wel een eigendomsakte, maar het land, het kapitaal, of het bedrijf is eigenlijk ‘van ons allemaal’. Of in elk geval van alle andere ‘stakeholders’ – de modieuze term waarmee de amorfe massa van belanghebbenden wordt aangeduid.

De discussie over het overnamegevecht om ABN Amro legt dit onuitroeibare sentiment weer eens duidelijk bloot. De woede spat al weken van de krantenpagina’s. Samengevat komen de commentaren en ingezonden stukken er op neer dat het een ‘grof schandaal’ is dat de aandeelhouders zomaar mogen beslissen over de toekomst van de bank, zonder naar werknemers en klanten te luisteren. Professor Bernard van Praag pleit in NRC Handelsblad voor overheidsingrijpen om de macht van de eigenaren te breken. En anders moet het personeel maar in staking gaan, vindt de Amsterdamse universiteitshoogleraar. Collega Mathieu Weggeman van de TU Eindhoven moet met afschuw vaststellen dat “niet de werkers maar de geldwolven de baas zijn”. En professor Alfred Kleinknecht van de TU Delft stelt voor om werknemers de helft van het stemrecht in de aandeelhoudersvergadering te geven en de helft van de commissarissen te laten benoemen. 

De heren zouden beter moeten weten. Pak een succesvolle boer zijn land af, en hij wordt een laagproductieve landarbeider die de grond verwaarloost. Pak een geëngageerde aandeelhouder zijn stemrecht af en hij wordt een ongeïnteresseerde dividendontvanger die zich niet druk maakt om wanbeleid in het bedrijf. Hij kan er toch niets aan veranderen. Beursgenoteerde bedrijven worden non-profit organisaties waarin management en personeel onderling de winst verdelen, en veranderingszin het altijd verliest van behoudzucht. Uiteindelijk is dat voor iedereen een slechte uitkomst – ook voor de stakeholders.

 

De reactie van Peter Wakkie luidde als volgt:

 

Ik lees uw column in FEM BUSINESS van 26 mei over het eigendomsrecht van  ABN AMRO.

  Eigendom is een juridisch begrip. De wet geeft aan wat eigendom is. Een  naamloze vennootschap (zoals ABN AMRO, Ahold, Philips etc.) kent geen eigenaren.  Nederland kent van oudsher het zogenaamde institutionele model, dat wil   zeggen dat een naamloze vennootschap een autonome eenheid is zonder   eigenaren.

 

Deze institutionele gedachte is te vinden in alle gezaghebbende handboeken over vennootschapsrecht en in de wet. Zie bijvoorbeeld artikel 140 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, dat handelt over de verantwoordelijkheid van commissarissen. Daarin staat dat commissarissen moeten handelen in het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming. Diezelfde regel geldt ook voor het bestuur. Dat betekent dat commissarissen en bestuurders een zelfstandige taak hebben om de belangen van iedereen die bij de vennootschap is

  betrokken (het zogenaamde stakeholdersmodel) tegen elkaar af te wegen. De commissarissen zijn dus geen zetbazen van de aandeelhouders en de bestuurders evenmin.

 

 De gedachte dat de aandeelhouders de eigenaren zijn van de vennootschap is een Angelsaksisch concept, niet het Nederlandse. Als men die kant op wil, moet men de wet veranderen.

  Met vriendelijke groet,

  Peter Wakkie

Kredietcrisis maakt politiek overmoedig

Na het massa-ontslag bij voormalig Organon overheerst het gevoel dat Den Haag in actie had moeten komen. Het Nederlandse economische beleid heeft gefaald, vinden velen. De Tweede Kamer wil het industriebeleid nieuw leven inblazen. Op initiatief van het CDA organiseert de Kamer na de zomer een speciale hoorzitting over industriepolitiek.

De christendemocraten voelen de tijdgeest goed aan. Sinds de kredietcrisis is de markt uit, en overheidsingrijpen weer helemaal in. Deregulering van de financiële sector is jammerlijk mislukt en het is aan het doortastende optreden van de politiek te danken dat de economie niet volledig uit de rails liep. De kredietcrisis heeft de overheid nieuw zelfvertrouwen gegeven. De samenleving mag misschien niet maakbaar zijn, de economie is dat wel.

Maar de lijn tussen zelfvertrouwen en overmoed is dun. Banken redden is één ding, de toekomstige richting van de Nederlandse economie bepalen is heel wat anders. Want dat is waar het bij industriepolitiek in de kern altijd om draait: ambtenaren en politici die kiezen waar Nederlandse bedrijven goed in zouden moeten zijn.

Watertechniek heeft de toekomst, zegt de ene Haagse werkgroep. Nanotechnologie gaat het helemaal worden, roept de andere. Biotech, klinkt het uit werkgroep nummer drie. Een taskforce van beleidsmakers wil vol inzetten op groene energie, weer een andere op logistiek. Of moet het toch de creatieve industrie worden waar Nederland zijn geld mee zal verdienen? Welnee, net als vroeger moeten we het hebben van een innovatieve landbouw. Of van de gezondheidsindustrie, maar dan moet de overheid de ontslagen onderzoekers van Organon wel zo snel mogelijk gesubsidieerd emplooi geven in een nieuw op te richten 'lifesciencepark'.

Het juiste antwoord is natuurlijk dat niemand nu kan weten waar Nederland over vijftig jaar goed in zou moeten zijn. Daarom is de enige zekerheid die industriepolitiek biedt dat het overgrote deel van de moeite en subsidies tevergeefs is.

Goede kans dat terwijl Den Haag zich druk maakt over het bepalen van 'sleutelgebieden' en ondernemersverenigingen zich de blaren op de tong lobbyen om te zorgen dat hun sector niet wordt vergeten, de economie een heel andere kant op gaat. Die van de zakelijke dienstverlening bijvoorbeeld. Of van de industriële services. Wie zal het zeggen?

Lees de hele column hier

Paars plus wordt geen links feestje

Eindelijk. Na bijna een maand van ritueel dralen en draaien gaat het in Den Haag vanaf deze week over inhoud. De onderhandelingen over een kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks zijn van start gegaan.

Dat is zeer tegen de zin van VVD-roeptoeter Hans Wiegel, die vreest dat de zijn partij zal verdwalen in een linkse coalitie. Maar dat paars plus een links feestje wordt, staat nog allesbehalve vast.

Wie er het verkiezingsprogramma van D66 op naleest kan moeilijk volhouden dat die partij links is. Alexander Pechtold wil de arbeidsmarkt minstens zo stevig hervormen als de VVD. En op het gebied van de sociale zekerheid zit er ook niet zo veel licht tussen de opvattingen van de liberale partijen.

GroenLinks wil nivelleren, en is in die zin zeker links, maar durft ook een drastische reorganisatie van de arbeidsmarkt aan. De PvdA van Job Cohen lijkt daar schoorvoetend in mee te gaan. Goedbeschouwd is paars plus een evenwichtige coalitie van een grote rechtse partij en een grote linkse partij, en hun twee progressieve zusjes.

Als je die coalitie moet typeren, dan niet als links, maar als progressief. Logisch dat de aartsconservatieve Wiegel zo'n combinatie niet ziet zitten, maar hij gebruikt het verkeerde argument.

Lees de hele column hier

Met een postbode in een afritsbroek eet je geen pannenkoeken

We noemden hem de 'pannenkoekenpost'. Of eigenlijk: pannekoekenpost, want het was de jaren zeventig, dus je schreef het zonder tussen-n. Hij droeg het oude, wat stijve uniform van de PTT-postbode, inclusief pet, en bezorgde jarenlang de post voor alle bewoners aan de lange polderweg waar ik opgroeide.

 

Hoe hij echt heette heb ik nooit geweten, maar zijn bijnaam dankte de pannenkoekenpost aan die zomerdag waarop hij de brieven en de krant door de deur duwde en de geur van versgebakken pannenkoeken door de openstaande keukenramen oppikte. ‘Ruikt lekker’, zei de postbode. ‘Prikt u soms een vorkje mee?’ vroeg mijn moeder. Even later zat een rijtje kinderen met open mond te kijken naar hoe de postbode een pannenkoek met stroop verorberde. Onze eigen bordjes bleven onaangeroerd. Toen veegde hij zijn mond af, sprak ‘bedankt, mevrouw, dag kinderen’, en vervolgde zijn ronde.

 

Waarom waren wij zo onder de indruk? Ik denk omdat de postbode dertig, veertig jaar geleden nog een echte autoriteit was. Hij stond in de maatschappelijke pikorde misschien wel op gelijk niveau met de politieagent. Als zo iemand aanschoof aan een tafel met gewone mensen en kinderen was dat heel bijzonder.

 

Lees de hele column bij De Groene Amsterdammer