Boumans Blog

Dit wilden Rutte, Verhagen en Wilders doen met ons pensioen

Verstopt tussen de btw-verhogingen, nullijnen en eigen bijdragen, staan in het mislukte Catshuisakkoord twee opmerkelijke plannen voor de pensioenfondsen.

Ten eerste wilden de coalitiepartijen plus gedoger de onderdekking bij de fondsen oplossen door de rekenrente te verhogen (ongetwijfeld op initiatief van de PVV). Want waarom zou je noodzakelijke en pijnlijke maatregelen nemen, als je ook kunt rommelen met de boekhoudregels?

In het akkoord staat het zo:

 “In het kader van de herziening van het financieel toetsingskader voor de pensioenfondsen zal de risicovrije discontovoet worden berekend inclusief een zogeheten ultimate forward rate (UFR), die volgens de huidige inzichten oploopt naar circa 4%. Op basis van de actuele inzichten in beurskoersen, rente en te hanteren UFR, zal de gemiddelde korting op pensioenen in 2013 en 2014 daarmee dicht bij nul liggen.”

Briljant! We hoeven niet meer te korten, want de toekomstige uitkeringen zijn zojuist met een enkele pennenstreep minder kostbaar verklaard. Pensioenverplichtingen hoeven voortaan niet meer op basis van marktwaardering worden berekend, maar op basis van een theoretische rente, zoals vorig jaar werd voorgesteld door onder andere oud-ABP-er Jean Frijns.  

Die UFR is een kunstmatige rente, berekend door de rentecurve van betrouwbare obligatie tot voorbij de looptijd te extrapoleren. Zo construeer je rentes die (misschien) zouden gelden voor verplichtingen met lange looptijd van de pensioenfondsen. Er zitten – zacht gezegd – nogal wat nadelen aan het gebruiken van een kunstmatige rentecurve bij het waarderen van toekomstige verplichtingen. Vorig jaar publiceerde het ministerie van Sociale Zaken een onderzoek naar onder andere de UFR als rekenrente, waarin deze keurig staan opgesomd. 

Het belangrijkste nadeel is dat om een rente gaat die moet worden berekend. Het maakt dan uit hoe je die som maakt. De onderzoekers van het ministerie schrijven: “Hierdoor kan de vaststelling van de hoogte van de UFR onderwerp van discussie worden tussen belanghebbenden.” Het is dus een subjectief construct, waarmee kan worden gemanipuleerd.

Uiteindelijk komt er met het gebruiken van een hogere rekenrente geen cent extra in de pensioenkas. Maar de dekkingsgraad stijgt wel, dus er wordt minder gekort op uitkeringen en er wordt eerder geïndexeerd. Geld en rechten schuiven van jong naar oud. De huidige 65plussers nemen een voorschot op de rendementen die (hopelijk) gemaakt gaan worden op de inleg van de huidige werkenden. Als die rendementen tegenvallen, is het geld al uitgegeven. Pech voor jong.

En dat die rendementen tegenvallen, daar leken de drie onderhandelaars in het Catshuis ook wel voor te willen zorgen. In het bijna-akkoord staat de volgende merkwaardige passage:

“Met pensioenfondsen worden afspraken gemaakt over investeren in de Nederlandse economie. Zo snijdt het mes aan twee kanten. Enerzijds komen de afspraken ten goede aan de versterking van ons land. Anderzijds is het interessant voor pensioenfondsen als zij een bijdrage kunnen leveren. Dit gebeurt op marktconforme wijze.”

Hoe je pensioenfondsen ‘op marktconforme wijze’ kunt dwingen om in Nederland te beleggen, is mij niet duidelijk. Maar de tendens naar meer Nederlandse beleggingen door onze pensioenfondsen is zorgwekkend. Als er elders meer rendement valt te halen, dan moeten de fondsen vooral daar beleggen, lijkt me.

Als er een goede reden is om minder rendabele Nederlandse investeringsprojecten voor te trekken, dan moet de overheid die uit de algemene middelen subsidiëren. Laat je het de pensioenfondsen doen, dan hef je feitelijk een belasting op pensioenbesparingen. Want de fondsen leveren rendement in. Het is niets anders dan een stiekeme greep in de pensioenkas door de overheid. 

Oeso blundert in eurorapport

Dinsdag kwam de Oeso met een nieuw rapport over de economie van het eurogebied. Dat bevat weinig opbeurend nieuws. Maar daar had ook niemand op gerekend. De eurocrisis is nog lang niet voorbij, het noodfonds is nog altijd te klein, en bezuinigen midden in een recessie is nog altijd onverstandig.

Tot zover weinig nieuws. Maar op pagina 41 van het rapport wordt het opeens spannend. De tekst gaat over het grote beroep dat Europese banken moeten doen op de liquiditeitssteun van de Europese Centrale Bank en de nationale centrale banken van het monetaire stelsel. Er staat een grafiek bij (zie hieronder), waaruit  blijkt dat de Ierse en Griekse banken voor respectievelijk 87,8 en 67,5 % van het bbp aan centrale-bankliquiditeit hebben aangetrokken. Nummer drie is Portugal, waar de banken voor 27,7 % bbp aan liquiditeit nodig hadden.

Nee, op vier staat niet Spanje. En ook niet Italië of België. De vierde plaats wordt bezet voor de Nederlandse banken, die volgens de grafiek voor 26,9% van het Nederlandse bbp aan geld hebben opgehaald bij ECB en DNB. Nederland zit in de kopgroep van probleemlanden, ingeklemd tussen de PIIGS.

Een beroerde plek. Maar niet totaal onverwacht. Eerder deze week schreef een analist van Citi een rapport over Nederland. Daarin deze zin:

“The reliance of Dutch banks on Eurosystem liquidity has also multiplied since mid-2011, along with that of Italian, French and Spanish banks.”

Hij zet ons nog net niet op een lijn met Portugal, maar veel scheelt het niet. Volgens Jan Kees de Jager, heeft de analist het bij het verkeerde eind. In een reactie op het Citi-rapport stelde de minister van Financiën dat de stelling dat Nederlandse banken een groot beroep hebben gedaan “gewoon niet klopt”.

Wie heeft er gelijk? De Oeso en Citi of onze minister? Om daar achter te komen heb ik de Oeso grafiek voorgelegd bij de bron van de bankstatistieken, de Nederlandsche Bank (DNB). Ik kreeg de volgende reactie:

“Het OESO cijfer klopt niet. De OESO heeft een reeks genomen van onze website, tabel 5.1 (DNB-balans monetaire opstelling). Daarin is een kolom leningen aan monetaire financiële instellingen. Dit betreft echter niet alleen leningen aan private kredietinstellingen (de monetaire tegenpartijen), maar ook de Target2-vordering op de ECB . De ECB en de NCB's [nationale centrale banken, MB] zijn immers ook monetaire financiële instellingen. De onderzoeker had dit kunnen weten, omdat in de aangrenzende kolom deze cijfers zijn opgenomen onder de titel "waarvan vorderingen binnen het ESCB". Als je de totale leningen aan MFI's hiervoor corrigeert kom je bij benadering bij het beroep van Nederlandse banken op het Eurosysteem, een bedrag dat veel lager is.”

De Oeso en Citi zitten er naast. De Jager heeft gelijk.  Hoe het precies zit met die Target2-vorderingen? Ik leg het graag een keer uit. Een andere keer.

Griekse deal: Europa haalt rottig neefje van straat

Met de overeenstemming van dinsdagochtend zit het werk er bijna op: Griekenland is vrijwel losgekoppeld van de Europese financiële markten de Europese banken.

De ministers van Financiën van het eurogebied beloven het schuldenland met nog eens 130 miljard euro op de been te houden en eisen daar harde garanties over bezuinigingen en hervormingen voor terug. Het besmettingsgevaar van Griekenland voor andere probleemlanden in Zuid-Europa is daarmee flink gereduceerd.

Serieuze twijfel
Is Griekenland zelf nu ook gered? Zeker niet. Door de diepe recessie in het land, kunnen de bezuinigingsdoelstellingen ook de komende jaren zomaar weer gemist worden. Ook blijven er serieuze twijfels over de wil van Griekse politici om de economie echt te hervormen.

Het land zal nog jaren een probleemgeval blijven. Nieuwe noodhulp is zeker niet uitgesloten en een faillissement van Griekenland is nog altijd goed mogelijk. Het akkoord van afgelopen nacht is dan ook niet de definitieve redding van Griekenland, maar eerder het in quarantaine plaatsen van het land.

Je kunt Griekenland zien als het rottige neefje dat maar niet wil deugen. Hij liegt en bedriegt, geeft geld uit met andermans credit cards, jat uit het schuurtje van de buren, en zorgt voor nachtelijk lawaai en andere overlast. Behalve als hij zit te blowen.

Europa heeft dat neefje met tegenzin onder de hoede genomen. Er is op de zolder van de garage een klein kamertje getimmerd waar hij mag logeren. Hij krijgt wat zakgeld, maar moet iedere avond om tien uur binnen zijn. Oom Europa controleert zijn uitgaven op dagbasis, doorzoekt regelmatig zijn jaszakken op zakjes wiet, en heeft de buren gewaarschuwd de schuurt goed op slot te houden. Boze schuldeisers zijn afgekocht met wat geld uit ooms eigen kas. Het probleem is niet opgelost, maar het dorp heeft er zo wel veel minder last van.

Op dezelfde manier is het Griekse probleem nu geïsoleerd. Banken en andere particuliere financiële instellingen hebben geen last meer van Griekenland, want vrijwel hele staatsschuld van Griekenland is straks in handen van eurolanden, noodfondsen, de Europese Centrale Bank of wordt met Europees geld gegarandeerd.

Griekenland is de facto losgekoppeld van de financiële markt en bankiert bij Europa. Ook de Griekse banken hangen aan het infuus van zowel de ECB als het noodfonds. Toekomstige betalingsproblemen van het land kunnen de Europese financiële sector niet meer raken. Het besmettingsgevaar is opgeheven door Griekenland uit het systeem te tillen.

Onder curatele
De Griekse regering is onder curatele geplaatst. Er komt permanente aanwezigheid van de Europese commissie in Athene, en dagelijkse controle van de voortgang van bezuinigingen en hervormingsbeleid.

Bij de uitgaven bepaalt Europa voortaan de prioriteiten: eerst schuld aflossen en rente betalen, dan pas andere uitgaven doen. De Grieken moeten dit wettelijk vastleggen.

Misschien dat Griekenland ondanks deze afspraken weer de fout ingaat. En waarschijnlijk zijn de begrotingsdoelstellingen in het akkoord te ambitieus. De plannen gaan er van uit dat de Griekse recessie volgend jaar voorbij is en de economie daarna met minstens 2,3% groeit.  Dat is vragen om tegenvallers.

Maar welke rare sprongen de Grieken ook maken, de kans dat ze de rest van het eurogebied meeslepen is een stuk kleiner geworden.  

 

 

 

De overheidstrein rijdt nooit op tijd

Daar gaan we weer. De Tweede Kamer buigt zich vanmiddag over sneeuw, bevroren wissels en de NS. Ruim een jaar geleden, op 8 december 2009, schreef ik onderstaande column voor het Financieele Dagblad. Ook toen had het gesneeuwd. Ook toen was er vertraging op het spoor. En ook toen rukte de Tweede Kamer op volle oorlogsstrerkte uit. Er is niets veranderd. 

Drie vlokjes sneeuw en de treinen rijden niet meer. Wissels vriezen vast, locomotieven weigeren dienst. Duizenden reizigers staan stampvoetend op de perrons. Afspraken worden gemist, bijeenkomsten afgelast en kantoortuinen blijven leeg.

Voor de Tweede Kamer is de maat vol. De minister moet met spoed optreden, lieten de parlementariërs aan de media weten. Ikzelf stond vorige week donderdag ook een goed deel van de dag te vernikkelen op tochtige stations. Het congres in Utrecht waar ik werd verwacht, heb ik nooit bereikt. Ik doodde de tijd luisterend naar het radiootje in mijn mobiele telefoon en werd getroost door de verontwaardiging van politici.

De minister is aan zet
We hadden de NS nooit moeten verzelfstandigen, wist het ene boze Kamerlid. De splitsing van ProRail en NS is de oorzaak van alle ellende, vond een ander. We moeten ProRail onderbrengen bij Rijkswaterstaat, suggereerde een derde. Over één ding waren ze het allemaal eens: de minister is aan zet. Er moet nu door de politiek worden ingegrepen. De chaos op het spoor heeft lang genoeg geduurd. 'Ik wil weten waarom de treinen in Zwitserland en Japan wel op tijd rijden', eiste een VVD'er.

Een prima vraag, waar ik het antwoord ook wel op zou willen weten. Eén ding weet ik al wel: de reden van de punctualiteit in die landen is niet dat de minister zich op dagbasis met de treinen bemoeit. Het Zwitserse spoorwegbedrijf werd in 1999 verzelfstandigd. Net als bij ons bleven de aandelen in overheidshanden. In Japan geldt dat voor een deel van de tientallen spoorwegbedrijven die het land telt ook. De grootste daarvan zijn echter volledig geprivatiseerd. De Shinkansen, de beroemde Japanse hogesnelheidstrein, wordt gerund door de op winst gerichte bedrijven, met een notering aan de beurs van Tokio.

'Neoliberalen'
Zomaar een idee: misschien rijden de Japanse treinen wel zo stipt omdat de politiek zich er juist niet mee bemoeit. Misschien zijn er zo weinig vertragingen omdat de aandeelhouders dat niet zouden pikken.

Ik maak me vast niet populair met deze hypothese, want in Nederland wordt tegenwoordig ieder probleem geweten aan 'neoliberalen' en andere 'vrijemarktfundamentalisten'.

Harembroeken en de kerstman
Er gaat geen week voorbij of er verschijnt in een van de grote kranten wel een lang opiniestuk waarin het neoliberalisme als de oorzaak van alle kwaad wordt gepresenteerd. Deze kredietcrisis heeft ons laten zien dat het marktmodel faalt. Geloof in marktwerking is eind 2010 net zo uit als harembroeken en de Kerstman. Weer helemaal in is de strenge, sturende overheid, die met gezag en daadkracht problemen oplost.

Het is een droevig misverstand. Want waar de markt soms in de fout gaat, faalt de overheid structureel. Toen ik afgelopen donderdag naar Utrecht moest, wilde ik eigenlijk de auto nemen. Maar de verkeersinformatie bracht me op een ander idee. Er stond in de ochtend 595 kilometer file op de rijkswegen. Het was de op acht na ergste spits ooit.

Geen excuus
Maar ik heb de Kamerleden niet gehoord over deze enorme misser van Rijkswaterstaat, waar men volgens eigen zeggen 'werkt aan vlot en veilig verkeer'. Iedere ochtend en iedere avond loopt de dienstregeling op de snelwegen in de soep. Bij sneeuw, maar ook bij alle andere weertypen. We krijgen nooit een excuus, en hebben geen recht op schadevergoeding.

Het is de standaardkwaliteit van overheidsproductie. De politie lost nog geen kwart van de overvallen op. In ziekenhuizen sterven jaarlijks ongeveer 1900 mensen door vermijdbare fouten. Leerlingen verlaten hun school zonder startkwalificatie. Voor sociale huurwoningen zijn enorme wachtlijsten. Het is een waanidee om te denken dat de treinen op tijd gaan rijden als de overheid zich er intensief mee gaat bemoeien. Ik gok eerder op het tegendeel.

 (Bron: Het Financieele Dagblad, 8-12-09)

Haagse mythe over Nederlandse export doorgeprikt

Politici roepen het graag: "Nederland verdient 70 procent van het bruto binnenlands product met export". Of in een alternatieve formulering: "Tweederde van onze welvaart danken we aan de uitvoer”.

Minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken zei het onlangs nog: “Wij moeten het voor 70 procent van onze welvaart hebben van export.”Premier Rutte beweerde ongeveer hetzelfde het tijdens een recent bezoekje aan Engeland. 

Zelfs een econoom als Rick van de Ploeg bleek niet immuun voor dit virus. Toen hij staatssecretaris was onder Paars II hoorde ik hem eens in een radio-interview beweren dat we 70 procent van ons geld verdienen met uitvoer. Rillingen over mijn rug.

Een leugen
Wat is er mis met deze bewering? Dat het een leugen is! We verdienen helemaal geen 70 procent van ons nationale inkomen met export. Het is nog niet de helft van dat percentage.

Wat wel klopt is dat het totale bedrag aan export, gedeeld door het bruto binnenlands product (bbp) een factor van (bijna) 0,7 oplevert. Maar die som vergelijkt twee onvergelijkbare grootheden. De export is de totale omzet aan buitenlandse verkopen, het bbp is de som van de toegevoegde waarde.

Als een Nederlandse handelaar een container met duizend Koreaanse LCD-tv’s importeert, voor 100 euro per stuk, en die de volgende dag doorverkoopt voor 101 euro per stuk, levert dat een export op van 101.000 euro. Het bbp stijgt met slechts 1.000 euro (de in Nederland toegevoegde waarde van 1 euro per tv).

Volgens de redenering van de Haagse politici moet de handelaar het "voor 10.100 procent van zijn welvaart hebben van de export". Een onzinnige uitspraak, natuurlijk.

Een ander voorbeeld: het bbp van Hong Kong bedraagt 325 miljard dollar. De stad exporteert jaarlijks 390 miljard dollar. Zou er een politicus in Hong Kong zijn die beweert dat zijn economie "voor 120% afhankelijk is van de export?". Vast niet.

Lastig sommetje
De juiste benadering is natuurlijk om de toegevoegde waarde van de export te vergelijken met het bbp. Dat is export minus de import die nodig is voor de export. Dat is een lastig sommetje, waar rekenaars van zowel het Centraal Planbureau als het Centraal Bureau voor de Statistiek voor nodig waren om te maken.

Vandaag brachten ze de uitkomst van hun rekenwerk naar buiten: "De export draagt 29 procent bij aan Nederlandse economie". Dus niet ruim tweederde, maar minder dan één derde.

Vergis je niet, 29 procent is nog altijd veel. Het belang van de export voor onze economie is natuurlijk niet afgenomen, nu we het eindelijk op de juiste manier berekenen. Maar de onzin over ’70 procent’ is nu hopelijk voor altijd uit de politieke discussie verdwenen.

 

 

Waarom de ECB geen Griekse schuld kan kwijtschelden

Het IMF wil dat de Europese Centrale Bank meedoet bij de herstructurering van de Griekse staatsschuld. Dat meldt de Financial Times. De ECB heeft sinds mei 2010 naar schatting voor 40 miljard euro aan Griekse obligaties opgekocht. Als alle banken 'vrijwillig' herstructureren, dan ook de ECB. Anders gaat de Griekse staatsschuld onvoldoende omlaag.

Bovendien heeft de ECB de obligaties tegen lage prijs gekocht. Als Griekenland na een herstructurering weer solvabel zou zijn, gaat de waarde van dat bezit flink omhoog. De ECB maakt dan winst. Dat is nergens voor nodig, dus meedoen met afstempelen lijkt logisch. Of anders moet de ECB die winst maar direct uitkeren aan de Grieken.

Maar het IMF ziet een klein detail over het hoofd: de ECB mag geen schuld kwijtschelden of ad hoc betalingen doen. Dat zou directe steun zijn van de centrale bank aan Griekenland. Het Europese Verdrag en het Statuut van de ECB zijnduidelijk over dergelijke steun. Artikel 21.1 luidt:

Overeenkomstig artikel 123 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie is het de ECB en de nationale centrale banken verboden voorschotten in rekening-courant of andere kredietfaciliteiten te verlenen ten behoeve van instellingen, organen of instanties van de Unie, centrale overheden, regionale, lokale of andere overheden, overheidsinstanties, andere publiekrechtelijke lichamen of openbare bedrijven van de lidstaten; ook het rechtstreeks van hen kopen van schuldbewijzen door de ECB of de nationale centrale banken is verboden.

Duidelijke taal. Als de ECB toch afstempelt, stapt er direct een groepje Duitse juristen naar het Europese Hof om dat besluit aan te vechten. De onzekerheid in Europa wordt dan alleen maar groter.

Bovendien: de verliezen die de ECB zou lijden op de schuld worden uiteindelijk verhaald op de eurolanden. Veel logischer is het daarom als ECB haar Griekse obligaties eerst verkoopt aan het Europese noodfonds, en dat daar de verliezen worden geleden. Het resultaat is hetzelfde, zonder dat de juridische palen onder de ECB hoeven worden doorgezaagd. 

Draghi beleeft zijn Trichet-2008 moment

De beurs daalde en de eurokoers schoot omlaag, tijdens de persconferentie van Mario Draghi. De reden was deze uitspraak van de ECB-president: 'Het inkopen van obligaties is niet voor eeuwig en niet oneindig.'

Maar natuurlijk zei hij dat. Het zou stom zijn om de dag voor de Eurotop al de onderhandelingspositie weg te geven met de mededeling dat de ECB massaal obligaties gaat opkopen. Lees de uitspraak nog eens, en je ziet dat Draghi op slimme manier de deur open houdt. Hij zegt niet dat de ECB het opkoopprogramma weigert uit te breiden. Nee, hij ontkent een absurde uitbreiding voor eeuwig en oneindig. Dat is een ontkenning waarmee je later nog makkelijk een enorm en actief opkoopprogramma kunt starten.

Zoals vaker richten de markten zich op de verkeerde zaak. Want Draghi kondigde tijdens de persconferentie een aantal opmerkelijke maatregelen aan. Europese banken kunnen straks driejaars leningen afsluiten bij de ECB. En ze mogen voor die leningen onderpand van mindere kwaliteit inleveren.

Dat is een enorme stap voor de centrale bank. In feite garandeert de ECB de Europese banken voor de komende drie jaar. Ze mogen in ruil voor rotzooi zo veel lang geld aantrekken als ze willen. Probeer dan nog maar eens een bankrun te organiseren in het eurogebied. Dat lukt niet meer. En als de Europese banken voor drie jaar zijn gered, geldt dat ook voor de meeste eurolanden.

Escalatie van de eurocrisis zou altijd via het failliet van grote banken gaan. Als BNP Paribas niet meer kan lenen, moet de Franse staat de megabank nationaliseren, maar met die enorme ballast kan de Franse staat vervolgens zelf niet meer goedkoop lenen. Zo kwam Ierland in de problemen, en dat dreigde ook voor andere eurolanden (ja, inclusief Nederland).

Maar Draghi heeft vandaag een muur gezet tussen de banken en de overheden in het eurogebied. Dat is een zeer belangrijke stap, vergelijkbaar met het besluit van zijn voorganger Jean-Claude Trichet kort na de val van Lehman Brothers in 2008.

Trichet besloot toen om de kluizen van de ECB wijd open te zetten en banken toe te staan zoveel (kort) geld te lenen als ze zelf nodig achten. Dit beleid van 'full allotment' voorkwam eind 2008 dat het Europese financiële stelsel instortte. Het was een briljante zet.

Ik gok dat dat we over een jaar, over Draghi's maatregelen van vandaag hetzelfde zeggen.

 

Enge Grafiek: Nederlandse spread loopt op

Het renteverschil op 10-jaars obligaties tussen Nederland en Duitsland loopt serieus op. Natuurlijk, vergeleken met de Italiaanse en Spaanse spreads is het weinig, maar de kapitaalmarkten beginnen blijkbaar onderscheid te maken tussen de noordelijke AAA eurolanden. Finse en Oostenrijkse spreads zijn ook al flink gestegen.

(Klik voor groot)

Vergeet niet: in deze doldwaze crisis is alles mogelijk! Nog een paar artikelen over de fragiele huis- en hypothekenmarkt (zoals vanochtend in FD), nog een paar wilde uitspraken van Wilders over de gulden, nog een paar slechte economische macrocijfers, en wie weet waar dit eindigt.

Minister Jan Kees de Jager vindt overigens dat het wel meevalt: LINK

Wie is de Nederlandse Papademos?

Griekenland heeft Lucas Papademos. Italië krijgt misschien (hopelijk) Mario Monti.  Wie zou Nederland aanstellen als internationaal ervaren technocraat die boven de partijen staat en buitenlands aanzien geniet?

(Zeg niet dat het nooit nodig zal zijn, een regeringscrisis, huizenprijsdaling en faillissement van een grote bank verder, en de Nederlandse schuld is opeens ook 'onhoudbaar')

Ik doe mijn best om een shortlist te maken. Maar veel verder dan dit kom ik niet:  

• Neeli Kroes
• Onno Ruding
• Nout Wellink
• Gerrit Zalm
• Frits Bolkestein
• Hans Wijers
• Ben Verwaayen

Nee, het is nog niet echt overtuigend. Wie moet het worden? Wie mist er op mijn lijstje? Graag je reactie hieronder!

UPDATE:
Nieuwe, interessante namen in de reacties. Mijn selectie daaruit:

• Jeroen van der Veer 
• Alexander Rinnooy Kan
• Herman Wijffels
• Pieter Winsemius
• Dick Benshop
• Wim Kok

Job Cohen werd ook genoemd, maar die is nu politiek actief, dus geen echte Papademos.  Hans Wiegel is een raspoliticus. Peter Bakker en Wouter Bos zijn te groen. Johan Cruyff zou het natuurlijk moeten doen, maar ik durf hem niet te vragen.

Wie vergeten we nog?

Zoveel pijn doet de hoge rente Italië

Een paar maanden geleden zette het CPB deze rekentool op de website. Daarmee kun je de gevolgen berekenen van de enorme stijging van de Italiaanse obligatierente van vandaag, voor de schuld en het tekort van dat land.

We gaan uit van een economische groei van 1,3% en een primair begrotingsoverschot (dat is exclusief rentebetalingen) van 1,9%. Als de Italiaanse overheid slechts 4 % hoefde te betalen op nieuwe schuld, is er weinig aan de hand. De staatsschuld loopt tot 2040 netjes terug, van de huidige 120% van het bbp naar minder dan 80%.

Het begrotingstekort (inclusief rentebetalingen) is uiterst dragelijk en daalt van de huidige 3,6% naar 0,8% in 2040.

Maar bij een rente van 7,3% (de rente van vanochtend) is het beeld volstrekt anders. De staatsschuld blijft stijgen, naar meer dan 160% in 2040. Het tekort loopt op naar bijna 8%.  Onhoudbaar.